Soms valt er in een kunstwerk meer te ontdekken dan op het eerste gezicht lijkt. Dat geldt zeker voor Musicerend gezelschap van Herman Frederik Carel ten Kate (1822-1891), geschilderd in 1851.
Op het eerste gezicht zien we een sfeervolle muzikale bijeenkomst in een rijk ingericht interieur. Zowel de kleding als het meubilair roepen het beeld op van een welgesteld gezelschap in een Franse 18e-eeuwse rococo stijl. Maar wie beter kijkt, ontdekt aan de rechterzijde van de voorstelling een bijzonder detail: een schilderij aan de muur dat direct herkenbaar is als Rembrandts beroemde Portret van Jan Six. Daarmee bevat dit 19e-eeuwse schilderij een verrassende verwijzing naar een van de bekendste meesterwerken uit de Nederlandse schilderkunst.
Waarom is het Portret van Jan Six zo bijzonder?
Het Portret van Jan Six behoort tot de bekendste werken van Rembrandt van Rijn en geldt als een hoogtepunt van de Nederlandse schilderkunst uit de 17e eeuw. Jan Six (1618-1700), een Amsterdamse regent, schrijver en kunstliefhebber, was persoonlijk bevriend met Rembrandt. Rond 1654 legde de meester hem vast in een ontspannen houding, wat het portret een persoonlijk en levendig karakter geeft. Het schilderij bevindt zich nog altijd in bezit van de familie Six en behoort tot de beroemdste particuliere kunstwerken van Nederland.
Spelen met tijd en werkelijkheid
Ten Kate lijkt bewust te spelen met verschillende tijdlagen. De vergulde wandornamenten en de sierlijke console verwijzen naar de Franse rococo stijl, ook wel bekend als de Louis XV-stijl, die in de 18e eeuw populair was. Ook lijkt het grote portret achter het gezelschap, met imposante pruik en opvallende blauwe sjerp, vermoedelijk Lodewijk XV van Frankrijk voor te stellen.
Daarnaast bevat het schilderij duidelijke verwijzingen naar de Nederlandse kunstgeschiedenis. We herkennen niet alleen Rembrandts beroemde Portret van Jan Six, maar vermoedelijk ook een landschap van Jacob van Ruisdael. Het resultaat is een zorgvuldig gecomponeerd genrestuk waarin bewondering voor de grote meesters uit het verleden centraal staat.
Herman Frederik Carel ten Kate was een Haagse schilder die vooral bekend werd om zijn historische genrevoorstellingen. Met veel aandacht voor detail wist hij overtuigende interieurs en figuren neer te zetten. In Musicerend gezelschap komen die kwaliteiten volledig tot hun recht. Tegelijkertijd laat het werk zien hoe sterk de invloed van de Nederlandse meesters uit de 17e eeuw nog altijd was op kunstenaars in de 19e eeuw.
Juist zulke verborgen verwijzingen maken het kijken naar kunst zo boeiend. Wat op het eerste gezicht een sfeervolle muzikale bijeenkomst lijkt, blijkt bij nadere beschouwing een verrassend spel van kunsthistorische verwijzingen en Nederlandse meesterwerken.
Dit bijzondere schilderij van Herman Frederik Carel ten Kate is te zien tijdens de kijkdagen van onze Najaarsveiling 2026: donderdag 5 t/m zondag 8 november, de veiling start maandag 9 november.
