Scheepsmodellen als deze horen bij een bijzonder hoofdstuk uit de Napoleontische tijd. Tijdens de oorlogen tussen 1792 en 1815 werden duizenden soldaten en zeelieden krijgsgevangen gemaakt. Een deel van hen verbleef jarenlang in Engeland en Schotland, soms onder zware omstandigheden. In de beginjaren werden gevangenen ondergebracht op oude, afgedankte schepen die als drijvende gevangenissen dienst deden. Later kwamen er grotere gevangenkampen en depots, zoals Norman Cross bij Peterborough en de bekende gevangenis van Dartmoor.
Juist binnen die afgesloten wereld ontstond een opmerkelijk ambacht. Gevangenen maakten met beperkte middelen zeer verfijnde scheepsmodellen, vaak van houtresten en been. Het waren geen eenvoudige tijdverdrijven, maar objecten waar duidelijk veel kennis, geduld en vakmanschap in samenkwamen. De modellen werden via bewakers verkocht aan bezoekers en verzamelaars. Met de opbrengst konden de makers weer betere materialen en gereedschap verkrijgen, waardoor sommige modellen uitzonderlijk rijk en precies werden uitgevoerd.
Kenmerkend is de zorg waarmee deze modellen zijn opgebouwd. Een houten romp werd doorgaans bekleed met dunne laagjes been; masten, ra's, boegbeelden en ornamenten werden eveneens met grote precisie gesneden. Voor het touwwerk gebruikte men wat beschikbaar was, van mensenhaar en paardenhaar tot zijde of ander fijn draad. Daardoor zijn deze modellen niet alleen maritieme voorstellingen, maar ook stille getuigen van vindingrijkheid onder moeilijke omstandigheden.
Een fregat met een bewogen leven: de Minerve
Het model stelt het fregat Minerve voor, een schip met een korte maar levendige geschiedenis. Zij begon niet als Frans oorlogsschip, maar werd in 1788 in Lissabon gebouwd voor de Portugese marine, onder de naam Nossa Senhora da Vitória, ook wel Minerva genoemd. Het was een fregat dat was ingericht voor lange reizen en militaire inzet overzee.
In november 1809 veranderde haar lot. Het schip werd door de Franse marine buitgemaakt en kreeg de naam Minerve. Onder Franse vlag werd het fregat ingezet in de Indische Oceaan, een gebied waar de strijd om handelsroutes en koloniale invloed volop speelde. Daar voer de Minerve in een wereld van konvooien, kapers, koopvaarders en oorlogsschepen, waarin een schip in korte tijd een heel ander leven kon krijgen.
Haar bekendste moment kwam in 1810, tijdens de Slag bij Grand Port bij Mauritius. Dat gevecht geldt als een zeldzame Franse overwinning op de Britse marine, en de Minerve speelde daarin een prominente rol. Lang duurde haar Franse loopbaan echter niet. Na de Britse inname van Mauritius in december 1810 kwam ook de Minerve in Britse handen, waarna zij korte tijd later uit actieve dienst verdween.
Dat maakt juist dit schip tot een aansprekend onderwerp voor een krijgsgevangenenmodel. De Minerve draagt in haar geschiedenis de beweeglijkheid van die tijd met zich mee: gebouwd in Portugal, buitgemaakt door Frankrijk, ingezet in de Indische Oceaan en uiteindelijk in Britse handen gevallen.
Beschrijving
Prisoners of War, met been belijmd en deels gepend modelschip van het fregat Minerve, met 3 masten, 44 kanonnen, beschilderd boegbeeld met Minerva en 2 reddingssloepen, Frankrijk, vroeg 19e eeuw, hoogte 41 cm, lengte 58 cm.
In een 19e-eeuwse houten vitrine met handvat.
Noot: Deze modelschepen werden vervaardigd tijdens de Napoleontische oorlogen (1792-1815) door Franse krijgsgevangen in Engeland.
Het fregat De Minerve (1809) werd oorspronkelijk gebouwd in Lissabon in 1788 voor de Portugese marine als Nossa Senhora da Vitória (Minerva), een circa 40‑kanons fregat. Het werd in november 1809 door de Franse marine buitgemaakt en herdoopt tot Minerve. Het was actief in de Indische Oceaan tijdens de Napoleontische oorlogen, waar zij een prominente rol speelde in de Slag bij Grand Port (1810).