Een krachtig blauw vlak boven uitgestrekte groene en gele rijstvelden. Meer lijkt Srihadi Soedarsono op het eerste gezicht niet nodig te hebben om een landschap op te roepen. Toch ontstaat in Golden Harvest een rijke wereld van licht, ruimte en beweging.
Srihadi Soedarsono (1931-2022) geldt als een van de belangrijkste modernisten uit Indonesië. Zijn schilderijen bevinden zich op het snijvlak van herkenning en abstractie. Landschappen, stranden, bergen, rijstvelden en luchten worden niet nauwkeurig uitgewerkt, maar teruggebracht tot grote kleurvlakken, een lage horizon en expressieve penseelstreken. Ook traditionele Javaanse en Balinese dans vormde een belangrijk onderwerp binnen zijn oeuvre.
Van Indonesische traditie naar moderne schilderkunst
Srihadi Soedarsono groeide op in Surakarta, op Java, in een familie van batikmakers. De Javaanse cultuur bleef gedurende zijn hele loopbaan een belangrijke basis voor zijn werk. In zijn schilderijen verbond hij die achtergrond met ontwikkelingen binnen de internationale moderne kunst. Hij studeerde in Bandung en vervolgde zijn opleiding aan Ohio State University in de Verenigde Staten, waar hij in 1962 zijn master behaalde. Daar kwam hij in aanraking met het abstract expressionisme en 'color field painting'. Na zijn verblijf in Amerika ontwikkelde hij een steeds verder vereenvoudigde beeldtaal, waarin kleur, ruimte en de beweging van de penseel centraal kwamen te staan. Het Indonesische landschap bleef het uitgangspunt. Soedarsono gebruikte abstractie niet om de zichtbare wereld volledig los te laten. Zijn landschappen bleven verbonden met concrete ervaringen van de Indonesische natuur, zoals de overgang tussen land en lucht en de uitgestrektheid van de velden.
Het landschap als ervaring
In Golden Harvest vult een intens blauwe hemel bijna de gehele bovenhelft van het doek. Daaronder liggen brede stroken geel en groen. De gele rijstvelden lichten scherp op tegen de diepere groentinten van de voorgrond. Aan de horizon vormt een donkere strook begroeiing de overgang tussen aarde en lucht. Van een afstand vormen de kleuren samen een herkenbaar panorama. Wie dichterbij kijkt, ziet hoe vrij het doek is geschilderd. De rijstvelden bestaan uit afzonderlijke streken, opgehoogde verfpartijen en snel aangebrachte lijnen. Het werk beweegt daarmee voortdurend tussen landschap en abstractie.
Beeld: Wikicommons
Kleur als drager van het landschap
Soedarsono staat bekend om zijn intuïtieve gebruik van kleur, ruimte en vorm. In publicaties over zijn werk wordt daarbij verwezen naar het Javaanse begrip 'rasa', dat samenhangt met een geestelijke oriëntatie waarin harmonie, respect en integriteit een rol spelen. Zijn uitgestrekte landschappen worden beschreven als lyrische voorstellingen waarin de horizon verbinding en kosmisch evenwicht kan verbeelden.
Srihadi Soedarsono nam een belangrijke plaats in binnen de moderne kunst van Zuidoost-Azië. Zijn werk werd onder meer opgenomen in collecties van de National Gallery of Indonesia en Museum MACAN.
Bijzondere herkomst
Dit werk werd in de jaren zeventig aangekocht tijdens een verkooptentoonstelling in Jakarta, Indonesië, door een Nederlandse diplomaat die destijds hoofd Culturele Zaken was aan de Nederlandse ambassade in Jakarta. Sindsdien is het schilderij door vererving binnen dezelfde familie bewaard gebleven.
Het werk maakt deel uit van de Najaarsveiling 2026 van Veilinghuis De Eland & De Zon en is tijdens de kijkdagen van donderdag 5 tot en met zondag 8 november van dichtbij te bekijken op landgoed Schaep en Burgh in 's-Graveland. De veiling start op maandag 9 november.